De kansen die ontstaan als je een brug slaat tussen IT en je duurzaamheid

Merwin begon zijn carrière in CRM en data-analyse. Niet de meest voor de hand liggende route naar sustainability. Maar juist die achtergrond maakt hem waardevol in een vakgebied dat worstelt met een fundamentele spanning: duurzaamheidsmanagers kennen het probleem, IT-mensen kennen de techniek – maar ze spreken zelden dezelfde taal. En dat is zonde, want dit is precies de schakel die veel organisaties nodig hebben.

Merwin fungeert dan ook vaak als vertaler, een brug tussen de twee werelden wanneer die elkaar nog niet weten te vinden. “Ik begrijp beiden: de behoefte aan goedgeorganiseerde data in veilige systemen, en de drijfveer als het gaat om duurzaamheid. Mensen maken zich hier hard voor, omdat ze weten: een schone lucht en een leefbaar land voor toekomstige generaties, daar spelen bedrijven en hun innovaties een belangrijke rol in. Met mijn achtergrond kan ik mensen geven waar ze naar op zoek zijn, ook als het hen zelf nog niet helemaal duidelijk is," zegt Merwin.

Hij deelt die drijfveer en investeerde bewust tijd in het begrijpen van de uitdaging, door bij klanten te praten over wat er écht speelt. Waar lopen duurzaamheidsmanagers tegenaan? Waar ziet een financieel directeur de meeste toegevoegde waarde van een duurzaamheidsstrategie? "Ik ben een theoretisch denker: waar wil je heen? Dat maak ik vervolgens praktisch door naar de techniek te kijken. Zo kan ik mijn jarenlange ervaring in de IT inzetten voor dit vraagstuk."

Jezelf onderscheiden als ketenpartner

De initiële vraag waarmee klanten bij Fellowmind aankloppen is bijna altijd dezelfde: we moeten rapporteren, kunnen jullie daarbij helpen? De aanleiding is vaak een bepaalde bedrijfsomvang, een auditor die erom vraagt, of investeerders die transparantie eisen. Maar Merwin kijkt altijd verder dan die directe aanleiding. "Je kunt CSRD zien als een last, iets dat ingericht móét worden. Of je ziet het als een kans jezelf aantrekkelijker te maken in de markt." Het verschil zit hem in hoe serieus je data neemt. Half werk leidt bijna altijd tot frustratie en een kostenpost die kostenpost blijft.

Ook als je zelf niet (meer) onderhevig bent aan de CSRD is er altijd iemand in de keten die moet rapporteren. Die stelt vragen over de carbon footprint en impact aan diens leveranciers en partners. En dat is precies de kans waar Merwin het over heeft als hij zegt dat duurzaamheidsrapportage veel meer dan verplichting of een kostenpost kan zijn. “Er zijn al partijen die hun inkoopbeleid baseren op duurzaamheid van een leverancier. Zo kan het bijvoorbeeld interessant zijn als jij moeite hebt gestoken in het uitzoeken van de co2 footprint die bij jouw specifieke product hoort binnen jouw productie of keten. Op die manier krijgt uiteindelijk iedereen ermee te maken," zegt Merwin. "En als jij kunt onderbouwen waarom jij een betrouwbare, toekomstbestendige ketenpartner bent, omdat je duurzaamheid snapt en gedegen inricht, verandert het gesprek compleet.

De grootste pijn: data die er wel is, maar nergens samenkomt

In de praktijk hebben veel organisaties al duurzaamheidsdata, en hebben ze hulp nodig bij het structureren ervan. De verschillende Excel-sheets, rapporten die nog nergens aan elkaar hangen en totaal niet te relateren zijn aan financiële data: voor vrijwel alle klanten schieten de systemen hierbij tekort: voor sommige is dat een doorn in het oog, ik zie daar juist een legio aan mogelijkheden."

Een veelgehoorde zorg is dat organisaties data moeten overdragen aan externe partijen. Fellowmind werkt anders: als we de Microsoft Sustainability Manager implementeren blijft data bij de klant, die behoudt de regie. Praktisch betekent dat integratie binnen je IT-landschap. Je duurzaamheidsdata is gekoppeld met andere systemen zoals F&O, wat een CFO in staat stelt strategisch te sturen. "Als data niet te integreren is, kun je het niet koppelen aan financiële besluitvorming. Dan rapporteer je puur en alleen om je audit door te komen, terwijl je de echte waarde laat liggen."

Van rapporteren naar sturen

“Met elke klant starten we met een impactanalyse. Dat doen we om relevante data te leveren. Als het om rapportage gaat heb je als bedrijf namelijk best wat vrijheid over zelf kiezen hoe je meet, zolang het maar onderbouwd is," legt Merwin uit. "Een belangrijk deel van mijn werk is klanten helpen bepalen welke data ertoe doet."

Een goed voorbeeld is Azelis – first wave rapportageplichtig en inmiddels een schoolvoorbeeld van geïntegreerde duurzaamheidsdata. "We hebben gekeken: op welke datastromen zit hoog volume én hoge impact? En waar kunnen we dus alternatieven zoeken?" Zonder data blijf je hangen in aannames. Met data kun je sturen op concrete doelen. Daarvoor maak je keuzes:

1. Welke strategie en KPI's horen bij dat doel?
2. Welke data ondersteunt die KPI's – en waar komt die vandaan?
3. Welke processen en systemen zijn nodig om die data betrouwbaar te maken? 

Met data die klopt maken je mensen nog steeds het verschil

Merwin is duidelijk over wat hij onderschat ziet worden: change management. "Klanten komen soms binnen met het idee dat ze alles gaan automatiseren. Theoretisch logisch, maar in de praktijk moeten mensen anders gaan werken. En dat moeten ze ook willen."

Duurzaamheidsdata heeft pas waarde als verschillende disciplines ermee kunnen werken. "IT kent IT. Sustainability kent de inhoud. Maar als sales er niets mee kan in onderhandelingen, gebeurt er niks." Bij een productiebedrijf in Finland werd impactdata daarom direct zichtbaar gemaakt in een app. Daarmee kon de verkoopafdeling de duurzaamheidsresultaten direct gebruiken in de onderhandeling. "Dan wordt het opeens relevant. Medewerkers snappen waarom ze hun manier van werken veranderen."

Dat meenemen van mensen zit Merwin in zijn bloed. Het is precies wat hem energie geeft, en wat hij herkent als de kern van zijn werk. "Als je in en aan duurzaamheid werkt, geloof je in wat je doet. Die gedrevenheid wil je voeden, niet afremmen met tooling die tekortschiet of onduidelijke processen."

Strategische sturing dankzij duurzaamheidsrapportages

Merwin heeft vanuit zijn rol bij Fellowmind meerdere organisaties op weg geholpen: processen en data ingericht waarmee keuzes voor een solide lange termijnstrategie gemaakt kunnen worden. En hij volgt ontwikkelingen op de voet. “Het klopt dat de organisaties die vroeg instapten als het gaat om nauwkeurige duurzaamheidsdata, het nodige leergeld hebben betaald. Maar ze hebben ook een voorsprong opgebouwd die je nauwelijks meer inhaalt. Die early adopters gebruiken duurzaamheid nu als data om hun strategie op te bepalen. Ze werken op diep detailniveau. Soms met grote hoeveelheden data, wat ook weer technische vereisten met zich meebrengt. Samen met deze groep early adopters blijven we nieuwe uitdagingen tegenkomen én oplossen. Dat geeft enorm veel energie aan het hele team."

Regelgeving verandert, technologie ontwikkelt zich, meetmethodes verschuiven. Niemand weet hoe het speelveld er over vier jaar uitziet. Juist daarom investeert Fellowmind in ervaring waarop klanten kunnen bouwen. "Business cases bouwen doe je door samen te ontdekken. Zo blijven wij als organisatie ook relevant voor klanten. Dat wat we eerder hebben gedaan slaat aan bij een volgende klant. We zijn verschoven van kennis ophalen naar kennis geven. Van werken aan de komende drie jaar, naar weerbaarheid en wendbaarheid voor organisaties om de komende decennia mee te bewegen. Goed georganiseerde duurzaamheidsdata en de visie om daar strategisch op te sturen, vergroot je bestaansrecht. Dat is wat mij betreft de kracht van succesvolle, digitale transformatie.”