De drie bouwstenen die ervoor zorgen dat jouw AI-project wel slaagt
Volgens Gartner zal in 2027 maar liefst veertig procent van de AI-projecten stranden. Dat verbaast me niet. In veel organisaties zie ik dat AI door IT wordt gedreven, waardoor de nadruk ligt op de technologie zelf en technische randvoorwaarden zoals governance en security. Allemaal belangrijke pijlers. Toch is AI in de meeste organisaties een middel dat moet leiden tot meer efficiëntie, slimmere processen of meer productiviteit, geen doel. Wie AI blijft benaderen met een IT-bril, mist de mens in en de strategie achter het AI-project. Het gevolg: AI-projecten stranden en je investering levert weinig op. Succesvolle AI-projecten vragen daarom om drie bouwstenen: technologische kwaliteit, een mensgericht ontwerp en strategische aansluiting.
Stranden in technische schoonheid
De techniek achter een AI-systeem is vaak het probleem niet. De uitdaging zit in balans vinden tussen de nauwkeurigheid van het algoritme, de uitlegbaarheid van het AI-systeem en de eerlijkheid van de uitkomsten. De crux: het een gaat vaak ten koste van het ander.
Hoe nauwkeuriger bijvoorbeeld het algoritme, hoe complexer het vaak wordt en dat maakt het lastiger om uit te leggen hoe het AI-systeem tot zijn beslissingen komt. Waar de balans precies moet liggen, wordt bepaald door de context waarbinnen AI gebruikt gaat worden.
Een overheidsorganisatie moet burgers kunnen uitleggen waarom een systeem iets besluit en zal uitlegbaarheid daarom belangrijker vinden dan maximale nauwkeurigheid. Binnen kredietverstrekking zal eerlijkheid een belangrijke factor zijn. Zelfs als dat ten koste gaat van nauwkeurigheid.
De waarde van een AI-systeem wordt bepaald door het gebruik.
Met andere woorden, de waarde van een AI-systeem wordt bepaald door het gebruik. Zijn deze randvoorwaarden niet vertaald naar wat een AI-systeem moet kunnen? Dan heb je een mooie technische gimmick die niet wordt gebruikt. En daarmee maak je van AI geen middel, maar een doel.
AI zonder draagvlak
Eindgebruikers spelen een essentiële rol in het succes van een AI-project. Bijna de helft van de Nederlandse werknemers vindt dat ze betrokken moeten worden bij keuzes rondom de inzet van AI in de organisatie, blijkt uit onderzoek. Daar slaan ze de spijker op de kop.
Het is een risico om gebruikers pas bij de uitrol van AI te betrekken. Ze horen aan de ontwerptafel te zitten om mee te denken over wanneer het AI-systeem bruikbaar en effectief is. Nodig je ze niet uit, of te laat? Dan staat hun draagvlak op losse schroeven.
Grote kans dat de tool voor medewerkers dan geen waarde heeft en ze het overslaan of anders aanpakken. Maak eindgebruikers daarom onderdeel van het ontwerpproces. Dat is de manier waarmee je voorkomt dat je investeert in kostbare systemen die niemand gaat gebruiken.
Tegelijkertijd maak je AI zo voor iedereen toegankelijk, wat wonderen doet voor adoptie.
AI zonder strategische fit
Maar zelfs met een goed werkend AI-systeem en de gebruiker aan boord, kan een AI-project alsnog falen als het niet aansluit bij de visie, missie en ambities van de organisatie. Deze organisatorische kant van een AI-project wordt het vaakst over het hoofd gezien.
AI zonder business impact is al snel alleen een leuk experiment.
Dat is riskant: AI zonder business impact is al snel alleen een leuk experiment. De belangrijkste vraag is vooral hoe je AI inzet op een manier waarop het bijdraagt aan je doelen en kernwaarden.
Staan menselijkheid en een persoonlijke benadering in jouw organisatie bijvoorbeeld centraal? Dan moet AI deze waarden versterken, niet afbreken. Of ga je helemaal voor meer efficiëntie, maar zorgt AI voor het tegenovergestelde? Dan wordt AI veel te duur gereedschap zonder echte waarde.
Hoe kom je tot actie?
De kern van dit verhaal is dat een succesvol AI-project erom vraagt dat je de drie bouwstenen samenbrengt. Maar hoe?
Mijn advies: stel een toegewijd AI-projectteam samen met mensen van verschillende achtergronden. Denk aan een jurist, een dataspecialist, een eindgebruiker, een CISO, een change consultant, et cetera.
Samen kunnen zij als poortwachter dienen en de voorwaarden op papier zetten waar ieder AI-systeem aan moet voldoen om bij de gebruiker en de organisatie aan te sluiten. Met dat kader is het makkelijker om toekomstige AI-systemen niet alleen op techniek en veiligheid te toetsen, maar ook op waarde en draagvlak.
Dan hoort jouw AI-project bij de zestig procent die in 2027 wel succesvol wordt gerealiseerd en daadwerkelijk bijdraagt aan het succes van je organisatie.
Meer lezen over dit onderwerp?
Consultancy.nl nam de blog over en licht daarin ook toe waarom veel AI-projecten stranden en wat organisaties anders kunnen doen. Wil je het artikel daar teruglezen? Ga naar consultancy.nl.
